Antwoord op vragen over schijnzelfstandigheid en handhaving

De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer volledig op schijnzelfstandigheid. Dit heeft onder zelfstandigen en opdrachtgevers geleid tot vragen over schijnzelfstandigheid en arbeidsrelaties. Het Ministerie van Financiën heeft de meest gestelde vragen nu verzameld in een overzicht.

1. Wanneer is sprake van schijnzelfstandigheid?

Als organisaties een zzp’er inschakelen voor een opdracht die in loondienst hoort.

2. Hoe ziet de handhaving van de Belastingdienst in 2025 eruit?

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst volledig op schijnzelfstandigheid. De Belastingdienst begint in principe met een bedrijfsbezoek. Zo nodig geeft men de opdrachtgever een waarschuwing voor risico’s op schijnzelfstandigheid. En in sommige gevallen kan direct een boekenonderzoek aan de orde komen.

Goed om te weten: De Belastingdienst legt in 2025 geen boetes op, maar kan wel naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen.

3. Wat verandert er per 1 januari 2026 aan de handhaving?

Vanaf 1 januari 2026 is weer sprake van reguliere handhaving. De Belastingdienst zal dan net als voorheen voorlichting geven, op verzoek vooroverleg voeren en bedrijfsbezoeken en boekenonderzoek doen. En over tijdvakken vanaf 1 januari 2026 past de Belastingdienst weer de normale regels voor het opleggen van boetes toe.

4. Wat is een naheffing?

In geval van een naheffing heft de Belastingdienst loonheffingen die een opdrachtgever in eerste instantie te weinig heeft betaald. Hij was deze bedragen dus nog verschuldigd. Dit kan tot maximaal 5 jaar terug, maar niet verder terug dan 1 januari 2025. Tenzij de opdrachtgever een eerdere aanwijzing van de Belastingdienst niet heeft opgevolgd of sprake is van kwaadwillendheid.

5. Opdrachtgevers zijn terughoudender, waardoor de opdrachten voor zelfstandigen teruglopen – Is dat de bedoeling?

Het is niet de bedoeling om zelfstandigen te beoordelen. Zij leveren een belangrijke bijdrage aan de economie. Als je echt een ondernemer bent en zelfstandig werkt, kun je dat gewoon blijven doen. Zorg dat je opdracht voldoet aan de criteria om buiten loondienst te werken, dan kun je als opdrachtgever en opdrachtnemer gerust de samenwerking met elkaar aangaan.

Zet je als opdrachtgever echter een zelfstandige in die eigenlijk geen zelfstandige is, dan leidt dat tot oneerlijke concurrentie en ongelijke arbeidsvoorwaarden. Opheffing van het handhavingsmoratorium voor schijnzelfstandigheid is één van de maatregelen om de balans op de arbeidsmarkt te herstellen.

6. Waaraan moet een opdracht voor een zelfstandige voldoen?

In deze beoordeling tellen alle feiten en omstandigheden mee. Deze staan beschreven in de ‘Toelichting beoordeling arbeidsrelaties’ van de Belastingdienst. Denk aan antwoorden op vragen zoals:

• Loop je ondernemersrisico?
• Wat doe je om opdrachten te krijgen?
• Hoeveel opdrachtgevers heb je?
• Hoelang werk je meestal voor een bepaalde opdrachtgever?

7. Een zelfstandige inschakelen als vervanging bij ziekte, kan dat nog wel zonder schijnzelfstandigheid?

Of je voor het vervangen van een zieke medewerker een zelfstandige kunt inschakelen, hangt af van de manier waarop je werkt. Voor schijnzelfstandigheid kijkt de Belastingdienst onder andere naar:

• Wat is de gezagsverhouding?
• Werk je met eigen materialen?
• Hoe is de functie vormgegeven?

De reden voor het inhuren van zzp’ers (bijvoorbeeld piekdrukte of ziekte) is niet van belang. Maar let op: Als je een medewerker vervangt door een zelfstandige en je laat de werkzaamheden één op één overnemen, dan is dat een indicatie van loondienst.

Meer hierover lees je ook in de ‘Toelichting beoordeling arbeidsrelaties’ van de Belastingdienst.

8. Hoe gaat Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) om met inhuur van zzp’ers?

De Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) is een apart onderdeel van de Dienst Toeslagen van het ministerie van Financiën. UHT is speciaal opgericht voor de hersteloperatie rondom de kinderopvangtoeslag.

Het kabinet wil zo snel mogelijk recht doen aan de ouders en kinderen van de toeslagenaffaire. UHT kan schijnzelfstandigheid daardoor niet tot 0 terugbrengen. Zo ontstaat de situatie dat de Belastingdienst kan handhaven bij UHT en vanaf volgend jaar mogelijk boetes oplegt.

Weet dat het kabinet blijft werken aan het terugdringen van schijnzelfstandigheid, maar dat het ervoor zorgt dat dit geen extra vertraging oplevert voor de ouders en kinderen van de toeslagenaffaire.

9. Wat is de ‘zachte landing’ waar de Belastingdienst het over heeft?

Het ministerie van Financiën en de Belastingdienst snappen dat het opheffen van het handhavingsmoratorium onrust oplevert. Het beëindigen van het handhavingsmoratorium gaat daarom met een zachte landing. Dit betekent:

• Geen boetes over 2025
• Goedgekeurde modelovereenkomsten blijven geldig tot eind 2029
• De Belastingdienst kan een boekenonderzoek richten op de meest recente tijdvakken, zodat het financieel risico in eerste instantie beperkt blijft
• Pas als na boekenonderzoek sprake blijkt van schijnzelfstandigheid, kan dit leiden tot een correctieverplichting of naheffing tot maximaal vijf jaar terug (maar niet verder terug dan 1 januari 2025)

Bron: Ministerie van Financiën, Accountancy Vanmorgen