Wat werkstress je écht kost (en wat je ertegen kunt doen)

Werkstress is al jaren één van de grootste oorzaken van verzuim in Nederland. Volgens TNO kost psychosociale arbeidsbelasting werkgevers jaarlijks miljarden euro’s. Toch gaat het niet alleen over geld. Werkstress heeft vaak al veel eerder invloed: op motivatie, samenwerking en de sfeer binnen teams.

In de Week Zonder Werkstress 2025 staat arbeidspsycholoog Maxime Profijt stil bij wat werkstress een organisatie écht kost en vooral wat je kunt doen om het te voorkomen.

Door Maxime Profijt, Arbeids- en Organisatiepsycholoog in samenwerking met Marleen Schoenaker-Noortman, Casemanager

Werkstress raakt iedereen in de organisatie

De cijfers van het TNO zijn confronterend. Ruim 1,7 miljoen medewerkers in Nederland hebben burn-outklachten. En elke medewerker die uitvalt door te hoge werkdruk kost gemiddeld € 14.500 aan verzuim. Maar voordat iemand daadwerkelijk thuis komt te zitten, zijn er al maanden van vermoeidheid, frustratie of verminderde betrokkenheid.

Werkstress is geen individueel probleem, het is een organisatievraagstuk. Collega’s moeten taken overnemen, managers raken overbelast en teams verliezen hun balans. Dat is precies waarom het loont om vroeg in te grijpen.

Van overbelasting naar uitval, waarom preventie werkt

In mijn werk als organisatiepsycholoog zie ik vaak dat een burn-out niet plotseling ontstaat. Het is een langzaam proces van steeds een beetje meer geven dan er terugkomt. Vermoeidheid, piekeren, minder concentratie. Signalen die we te vaak afdoen als ‘drukte van de dag’.

Juist in deze fase is preventie goud waard. Coaching bij overbelasting helpt medewerkers om stresssignalen op tijd te herkennen en praktisch aan de slag te gaan: beter plannen en prioriteren, grenzen aangeven, effectiever communiceren en leren loslaten. Zo herstellen ze hun energiebalans en pakken ze de regie terug. Vaak voorkomt dat langdurige uitval én zorgt het voor meer betrokkenheid en werkplezier.

Een investering aan de voorkant betaalt zich dubbel en dwars terug: in lagere verzuimkosten en in duurzame inzetbaarheid.

Jij als werkgever maakt het verschil

Als werkgever of leidinggevende heb je een sleutelrol bij het signaleren van stress. Je ziet het vaak eerder dan iemand zelf: kleine veranderingen in gedrag, kortdurend verzuim, minder enthousiasme. De kunst is om het gesprek vroeg te voeren en niet pas als iemand bijna omvalt.

Bespreek wat er speelt, toon begrip en kijk samen wat helpt. Soms is dat een preventief gesprek met de bedrijfsarts of een coach, soms simpelweg tijdelijk minder werkdruk. De stap zetten om het bespreekbaar te maken, is vaak al de helft van de oplossing.

Wanneer je als werkgever merkt dat een medewerker dreigt overbelast te raken, kan de Arbodienst ondersteunen. Onze casemanagers denken graag mee over wat passend is: van een preventief spreekuur bij de bedrijfsarts tot het inzetten van een gerichte interventie of begeleidingstraject.

Van incident naar beleid: structureel werken aan vitaliteit

Werkstress aanpakken vraagt meer dan ad hoc ingrijpen. Een duurzame oplossing zit in beleid. Twee pijlers zijn daarbij cruciaal:

• Het Preventief Medisch Onderzoek (PMO)
  Hiermee breng je de mentale en fysieke gezondheid van medewerkers structureel in kaart. Dat geeft inzicht in waar risico’s liggen en helpt om gericht te investeren in vitaliteit.
• Training van leidinggevenden
  Leidinggevenden zijn vaak de eerste die signalen kunnen opvangen. Door hen te trainen in het herkennen van stress en het voeren van het goede gesprek, verklein je de kans op uitval aanzienlijk.

Een organisatie die vitaliteit als vanzelfsprekend onderdeel van haar cultuur ziet, is veerkrachtiger, productiever en aantrekkelijker als werkgever.

Waarom aandacht voor vitaliteit rendeert

Aandacht voor gezondheid en vitaliteit is niet alleen goed voor mensen, maar ook voor het resultaat. Onderzoek laat zien dat een gezonde leefstijl leidt tot hogere productiviteit en minder verzuim. Elke euro die je als werkgever investeert in vitaliteit, levert gemiddeld drie euro op aan besparingen.

Maar nog belangrijker: medewerkers voelen zich gehoord, gesteund en gewaardeerd. Dat is de basis van duurzame inzetbaarheid.

Kleine stappen, groot effect

Werkstress volledig voorkomen lukt niet, maar je kunt wél veel doen om het te verminderen. Begin klein:

• Maak werkdruk bespreekbaar.
• Geef leidinggevenden de tools om signalen te herkennen.
• Stimuleer eigenaarschap bij medewerkers.
• Verbind vitaliteit aan beleid en blijf het onderwerp herhalen.
• En misschien wel de belangrijkste: maak het leuk. Vitaliteit draait niet alleen om rust en balans, maar ook om energie, plezier en verbinding.

Week Zonder Werkstress 2025: Focus op wat wél energie geeft

Van 10 tot en met 14 november organiseert OVAL samen met verschillende partners de Week Zonder Werkstress 2025. Dit jaar ligt de nadruk niet op stress, maar op wat energie geeft: werkplezier, veerkracht en verbinding.

De Week Zonder Werkstress-bus reist door het land en brengt werkgevers, HR-professionals en medewerkers samen om ervaringen te delen en inspiratie op te doen. Kijk op www.wvdws.nl voor het volledige programma.

Wil je meer weten over hoe je binnen jouw organisatie werkdruk kunt verminderen en werkplezier kunt vergroten?

Bekijk dan ons webinar “Omgaan met werkdruk” of neem contact met ons op voor meer informatie over coaching bij overbelasting.

Maxime Profijt

Organisatiepsycholoog
T +31 (0)316 740 115
E maximeprofijt@vitaconluteijn.nl

Marleen Schoenaker-Noortman

Casemanager
T +31 (0)314 741 187
E marleenschoenaker@vitaconluteijn.nl