Lokale overheid | Prinsjesdag 2022, koopkrachtreparatie

Het kabinet gaat bijna 18 miljard euro uitgeven om de koopkracht van de lage en middeninkomens op peil te houden. Dit is broodnodig om de bestaanszekerheid van grote groepen mensen te borgen. De rekening hiervoor wordt met name bij bedrijven en vermogende Nederlanders neergelegd.

Door de hoge inflatie en de gematigde loonstijging daalt de koopkracht volgens het Centraal Planbureau in 2022 met 6,8%. Het aantal mensen dat in armoede leeft, stijgt van 5,7% in 2021 naar 7,6% in 2023. Voor kinderen is dat zelfs 9,5%. De piekende energieprijzen en de stijgende prijzen voor levensmiddelen zorgen ervoor dat steeds meer gezinnen de grootste moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen.

Het kabinet wil daarom bijna 18 miljard euro uitgeven om de koopkracht van de lage en middeninkomens op peil te houden.

Waar gaat dit geld naar toe?

Het kabinet wil de torenhoge inflatie compenseren door het minimumloon en uitkeringen met 10% te verhogen. Om armoede bij gezinnen te bestrijden, gaat naast de huur- en zorgtoeslag ook het kindgebondenbudget omhoog. Het is nog onbekend met welk percentage die toeslagen zullen toenemen. Ook gaat het tarief van de inkomstenbelasting in de eerste schijf omlaag, waardoor je dus minder belasting gaat betalen. De korting op de brandstofaccijns laat het kabinet doorlopen. Lagere inkomens krijgen een energietoeslag en er wordt een noodfonds ingericht om te voorkomen dat mensen in grote schuldenproblemen komen. Tot slot komt er gedurende heel 2023 een prijsplafond voor het gas- en elektraverbruik. Het verbruik onder de 1200 m3 gas en 2400 kWh voor elektra wordt begrensd met een maximumprijs.

Hiermee wordt voor een grote groep mensen de koopkracht (deels) gerepareerd. Volgens de laatste ramingen van het Centraal Planbureau stijgt de koopkracht in 2023 zelfs met 3%. Al moet hierbij de kanttekening worden gemaakt dat dit cijfer erg afhankelijk is van ontwikkelingen in de gasprijs, inflatie en de dreiging van een nieuwe coronagolf.

Waar komt het geld vandaan?

De rekening voor deze koopkrachtreparatie komt bij bedrijven en vermogende Nederlanders te liggen. Zo wordt de winstbelasting verhoogd alsook de mijnbouwheffing (een speciale belasting voor energiebedrijven). De zelfstandigenaftrek wordt afgebouwd en het tarief in box 3 gaat omhoog. Directeur-grootaandeelhouders gaan meer betalen en er wordt afscheid genomen van de jubelton.

Het kabinet maakt hiermee een fundamentele keus om vermogen meer te gaan belasten. Zij geeft daarmee gehoor aan de roep die al langer in de samenleving aan het ontstaan is om tweedeling in de samenleving te voorkomen. Dit kreeg in 2014 extra ‘schwung’ met de publicatie van het boek ‘Kapitaal in de 21ste eeuw’ van de fransman Thomas Piketty.

Pas per 1 januari

Ondanks dat het kabinet een duizelingwekkend bedrag investeert in het compenseren van de inflatie is het nog onduidelijk of het miljardenpakket voldoende is om de koopkracht op peil te houden. Daarbij komt dat de meeste maatregelen pas vanaf 1 januari ingaan. De maatregelen kunnen volgens het kabinet moeilijk op korte termijn worden gerealiseerd vanwege uitvoeringsproblemen. De vraag is dan ook of de mosterd niet te lang na de maaltijd komt.